Sunog sa kagubatan ng Indonesia: Usok tumawid sa dagat at nakaapekto sa 3 bansa; pinsalang panlipunan at pang-ekonomiya tinatayang ¥147.5 bilyon (US$983 milyon)

Dalawang rutang tumatawid sa dagat ang nagdadala ng usok sa mga kalapit na lungsod

May dalawang pangunahing ruta ng paggalaw ang haze habang lumalaganap ito patawid sa dagat.

Ang una ay mula sa Sumatra. Tumatagos patungo sa Malay Peninsula sa kabilang panig at sa direksyon ng Singapore ang usok mula sa mga sunog sa silangan at timog ng isla, pagtawid nito sa Kipot ng Malacca.

Ang ikalawang ruta ay mula sa Kalimantan. Kumakalat ang usok patungo sa mga lugar tulad ng Sarawak sa Malaysia at, dala ng hangin patawid sa dagat, umaabot din sa direksyon ng Singapore.

Dahil sa pinagsamang epekto ng dalawang pinagmumulan ng usok at ng direksyon ng hangin, mabilis na nagbabago kung aling mga lugar ang matatakpan nito. Kahit ang mga lungsod na nasa kabilang panig ng dagat mula sa pinangyarihan ng sunog ay maaaring biglang maging dinaraanan ng usok kapag nagbago ang hangin, kaya direktang naaapektuhan ang mga lugar na tinitirhan at pinagtatrabahuhan ng mga tao. Dahil patuloy ding nagbabago ang mga lugar na naaapektuhan batay sa direksyon ng hangin at kalagayan ng mga sunog, kailangang maingat na subaybayan ang galaw ng hangin sa itaas.

Tinatayang ¥147.5 bilyon (US$983 milyon) ang panlipunan at pang-ekonomiyang epekto sa 3 bansa

Batay sa pagtaya ng Weathernews gamit ang mga pampublikong impormasyong inilabas hanggang 19 Oktubre 2026, umabot sa humigit-kumulang ¥147.5 bilyon (US$983 milyon) ang pinagsamang epekto sa tatlong bansa.

Ayon sa pagtataya kada bansa, humigit-kumulang ¥16.4 bilyon (US$109 milyon) ang epekto sa Indonesia, ¥55.1 bilyon (US$367 milyon) sa Malaysia, at ¥76 bilyon (US$507 milyon) sa Singapore.

Sa Indonesia, kung saan nagmula ang mga sunog, pangunahing direktang pinsala ang pagkasira ng mga plantasyon at mga gastusin sa pag-apula ng apoy. Sa mga kalapit na bansa naman, lumaki ang di-tuwirang epekto sa kalusugan, paggawa, logistik at turismo. Kabilang sa mga aktuwal na naganap ang pagsasara ng mga paaralan sa Kuala Lumpur at estado ng Johor sa Malaysia, pati ang pagkansela ng mga flight na nag-uugnay sa dalawang bansa.

Ipinakikita nito ang malubhang katangian ng polusyong tumatawid sa mga hangganan: mas malaki ang pinsala sa mga lugar kung saan nakasentro ang mga gawain ng lungsod.

290 hayop ang nailigtas matapos mawala ang kanilang tirahan; hindi masukat sa pera ang pinsala sa ekosistema

Hindi lamang kalusugan ng tao at mga gawaing pang-ekonomiya ang naaapektuhan ng mga sunog sa kagubatan.

Nagkaroon din ng sunog sa Tanjung Puting National Park sa Kalimantan, kung saan naninirahan ang mga orangutan. Sa West Kalimantan at iba pang lugar, sunod-sunod ding nailigtas ang mga hayop sa ilang na kabilang ang mga tenggiling at unggoy na proboscis.

Ayon sa Ministry of Forestry ng Indonesia, 290 hayop sa ilang ang nailigtas sa buong bansa hanggang 8 Oktubre. Inilipat ang mga ito sa ligtas na tirahan at isinailalim sa mga hakbang para sa proteksiyon at rehabilitasyon. Ibig sabihin, hindi lamang ginagawang abo ng mga sunog ang kagubatan; sinisira rin ng mga ito ang mga halamang nagsisilbing pagkain at tirahan ng mga hayop.

Ang pagkasira ng likas na kapaligiran ay pangmatagalang pinsalang hindi kayang sukatin ng mga pagtataya sa halaga ng pinsalang pang-ekonomiya.

Bantayan ang paglawak ng haze dahil sa pagbabago ng direksyon ng hangin at pag-ulan

Hindi lamang sa kalagayan ng pag-apula ng mga sunog nakasalalay ang magiging takbo ng polusyon sa hangin.

Mahalagang bantayan ang pagbabago ng direksyon ng hangin sa malawak na lugar at ang pag-ulan. Sa Timog-Silangang Asya, panahon ng pagpapalit ng hanging monsoon ang Oktubre. Kapag nagbago ang direksyon ng hangin, nagbabago rin ang mga bansa at lugar na dinadaluyan ng usok. Posibleng makarating ang usok sa mga lungsod na hindi gaanong naapektuhan noon, kaya kailangang subaybayan ang galaw ng hangin.

Kung dadami ang ulan, inaasahang makatutulong ito upang mapigilan ang paglawak ng mga sunog at mabawasan ang usok sa hangin. Gayunman, maaari pa ring magpatuloy ang pagliyab sa ilalim ng lupa sa mga lupaing may pit. Kahit umulan sa ibabaw ng lupa, maaaring patuloy na magbabaga ang mga baga sa kailaliman at muling kumapal ang usok na dala ng hangin. Kaya mahalagang patuloy na subaybayan kapwa ang pag-ulan sa mga lugar na may sunog at ang direksyon ng hangin na nagdadala ng usok sa mga kalapit na bansa.

Batayan at paraan ng pagtaya

Gamit ang mga pampublikong impormasyong inilabas hanggang 19 Oktubre 2026, tinantiya ng Weathernews ang halaga ng direkta at di-tuwirang epekto ng mga sunog. Kabilang sa mga direktang epekto ang pinsala sa mga kagubatan at plantasyon at ang mga gastusin sa pag-apula ng apoy. Kabilang naman sa mga di-tuwirang epekto ng haze ang mga epekto sa kalusugan, paggawa, logistik at turismo.

Ipinagpalagay na 10 araw ang panahon ng epekto ng haze. Pinagsama sa pagtataya ang mga salik tulad ng bilang ng mga taong naapektuhan at laki ng ekonomiya ng iba’t ibang industriya, pati mga palagay gaya ng 12% na pagtaas sa dami ng pagpapatingin sa mga serbisyong medikal at 6% na pagbaba sa produktibidad sa paggawa.

Sariling pagtataya ito batay sa ilang palagay, hindi pinal na halaga ng pinsalang itinakda ng isang pampublikong institusyon. Maaaring mag-iba ang aktuwal na epekto depende sa lagay ng panahon at mga gawaing panlipunan, at posibleng may ilang magkakapatong na item sa pagtataya. ※ Ginamit sa pagpapalit ng halaga ng salapi ang palitang US$1 = ¥150.

Mga pangunahing sanggunian at karagdagang impormasyon

・ASEAN Specialised Meteorological Centre (ASMC): Pagsubaybay sa mga sunog sa kagubatan at haze na tumatawid sa mga hangganan; mga pagtataya sa hanging monsoon at lagay ng panahon

・Meteorological Service Singapore (MSS) at National Environment Agency (NEA): Kalagayan ng haze noong 15 Oktubre 2026 at direksyon ng pagdadala ng usok

・Department of Environment ng Malaysia (DOE): Kalagayan ng haze na tumatawid sa mga hangganan at indeks ng polusyon sa hangin

・Ministry of Education ng Malaysia (KPM) at mga awtoridad sa edukasyon ng mga estado: Mga pagsasara ng paaralan dahil sa polusyon sa hangin noong Oktubre 2026

・Firefly: Impormasyon sa pagkansela ng mga flight sa rutang Subang–Seletar, inilabas noong 12 Oktubre 2026

・Ministry of Forestry ng Indonesia at National Disaster Management Agency (BNPB): Mga sunog sa kagubatan at mga lupaing may pit, mga pagsisikap sa pag-apula, at kalagayan ng pangangalaga at pagsagip sa mga hayop sa ilang

・International Fund for Animal Welfare (IFAW): Ulat noong 18 Setyembre 2026 tungkol sa epekto sa mga hayop sa ilang

・Mga awtoridad sa kalusugan ng bawat bansa: Mga inilabas na impormasyon tungkol sa mga epekto sa kalusugan