Cháy rừng tại Indonesia: khói vượt biển, ảnh hưởng 3 quốc gia; tác động xã hội và kinh tế ước tính khoảng 147,5 tỷ yên (khoảng 983 triệu USD)

Hai tuyến đường vượt biển đưa khói đến các thành phố lân cận

Mù khói lần này lan rộng qua biển theo hai tuyến đường chính.

Tuyến thứ nhất xuất phát từ đảo Sumatra. Khói từ các đám cháy ở phía đông và phía nam đảo vượt qua eo biển Malacca, tràn về bán đảo Mã Lai ở bờ đối diện và khu vực Singapore.

Tuyến thứ hai bắt nguồn từ đảo Kalimantan. Khói lan đến các khu vực như bang Sarawak của Malaysia, đồng thời được gió cuốn vượt biển đến tận khu vực Singapore.

Sự kết hợp giữa hai nguồn phát sinh khói và hướng gió khiến các khu vực bị khói bao phủ thay đổi nhanh chóng. Ngay cả các đô thị cách hiện trường cháy một vùng biển cũng có thể bất ngờ nằm trên đường đi của khói tùy theo hướng gió, khiến ô nhiễm tác động trực tiếp đến nơi người dân sinh sống. Vì khu vực chịu ảnh hưởng liên tục thay đổi theo hướng gió và tình hình cháy, cần theo dõi sát chuyển động của gió trên cao.

Tác động xã hội và kinh tế tại 3 quốc gia ước tính khoảng 147,5 tỷ yên (khoảng 983 triệu USD)

Theo ước tính của Weathernews dựa trên thông tin công khai tính đến ngày 19/10/2026, tổng tác động tại 3 quốc gia lên tới khoảng 147,5 tỷ yên (khoảng 983 triệu USD).

Ước tính theo từng quốc gia là khoảng 16,4 tỷ yên (khoảng 109 triệu USD) tại Indonesia, 55,1 tỷ yên (khoảng 367 triệu USD) tại Malaysia và 76 tỷ yên (khoảng 507 triệu USD) tại Singapore.

Tại Indonesia, nơi xảy ra các vụ cháy, thiệt hại trực tiếp như tổn thất ở các đồn điền và hoạt động chữa cháy là chủ yếu. Trong khi đó, tại các nước lân cận, tác động gián tiếp đến sức khỏe, lao động, hậu cần và du lịch gia tăng. Trên thực tế, trường học đã đóng cửa tại Kuala Lumpur và bang Johor của Malaysia, đồng thời một số chuyến bay nối hai nước bị hủy.

Điều này cho thấy một thực trạng nghiêm trọng đặc thù của ô nhiễm xuyên biên giới: thiệt hại càng lớn tại những khu vực tập trung nhiều chức năng đô thị.

Cứu hộ 290 cá thể do mất nơi cư trú; thiệt hại hệ sinh thái không thể quy thành tiền

Tác động của các vụ cháy rừng không chỉ giới hạn ở sức khỏe con người và hoạt động kinh tế.

Trên đảo Kalimantan, hỏa hoạn cũng xảy ra tại Vườn quốc gia Tanjung Puting, nơi sinh sống của đười ươi. Tại tỉnh Tây Kalimantan và một số nơi khác, nhiều động vật hoang dã, trong đó có tê tê và khỉ mũi dài, đã được cứu hộ liên tiếp.

Theo Bộ Lâm nghiệp Indonesia, tính đến ngày 8/10, 290 cá thể động vật hoang dã đã được cứu hộ trên toàn quốc; các biện pháp chuyển chúng đến nơi cư trú an toàn, bảo vệ và phục hồi đã được triển khai. Nói cách khác, hỏa hoạn không chỉ thiêu rụi rừng mà còn lấy đi thảm thực vật vốn là nguồn thức ăn và nơi trú ngụ của động vật.

Sự tàn phá môi trường tự nhiên này gây ra những tổn thất lâu dài không thể đo đếm chỉ bằng các con số thiệt hại kinh tế ước tính.

Cần chú ý đến hướng gió thay đổi và mù khói lan rộng khi có mưa

Diễn biến ô nhiễm không khí trong thời gian tới không chỉ phụ thuộc vào việc dập tắt các đám cháy.

Các điều kiện khí tượng, đặc biệt là sự thay đổi của hướng gió trên diện rộng và lượng mưa, sẽ đóng vai trò then chốt. Tháng 10 là thời điểm chuyển mùa gió ở Đông Nam Á; khi hướng gió thay đổi, các quốc gia và khu vực tiếp nhận khói cũng sẽ thay đổi. Khói có thể tràn vào những thành phố trước đây ít bị ảnh hưởng, vì vậy cần theo dõi sát hướng gió.

Mưa nhiều hơn được kỳ vọng sẽ giúp ngăn cháy lan và làm giảm lượng khói trong không khí, nhưng lửa vẫn có thể tiếp tục cháy dưới lòng đất ở các vùng đất than bùn. Ngay cả khi mưa rơi trên mặt đất, các điểm cháy sâu dưới lòng đất vẫn có thể âm ỉ, khiến khói có nguy cơ lại bốc lên theo gió. Vì vậy, cần tiếp tục theo dõi cả tình hình mưa tại các khu vực xảy ra cháy lẫn hướng gió đưa khói đến các nước lân cận.

Cơ sở tính toán và phương pháp ước tính

Dựa trên thông tin công khai tính đến ngày 19/10/2026, Weathernews quy đổi thành tiền các tác động trực tiếp như thiệt hại đối với rừng và đồn điền, hoạt động chữa cháy, cũng như các tác động gián tiếp của mù khói đến sức khỏe, lao động, hậu cần và du lịch.

Ước tính giả định thời gian chịu ảnh hưởng của mù khói là 10 ngày, kết hợp các điều kiện tính toán như số dân bị ảnh hưởng và quy mô kinh tế theo từng ngành, cùng với tỷ lệ gia tăng lượt khám chữa bệnh 12% và tỷ lệ giảm năng suất lao động 6%.

Đây là ước tính độc lập dựa trên một số giả định nhất định, không phải con số thiệt hại được cơ quan công quyền xác nhận. Tác động thực tế có thể khác nhau tùy theo điều kiện khí tượng và tình hình hoạt động xã hội; một số hạng mục ước tính có thể bị trùng lặp một phần. ※ Tỷ giá quy đổi được tính ở mức 1 USD = 150 yên.

Nguồn chính và thông tin tham khảo

・ASEAN Specialised Meteorological Centre (ASMC): giám sát cháy rừng và mù khói xuyên biên giới; triển vọng gió mùa và thời tiết

・Cơ quan Khí tượng Singapore (MSS) và Cơ quan Môi trường Quốc gia (NEA): tình hình mù khói ngày 15/10/2026, hướng vận chuyển khói

・Cục Môi trường Malaysia (DOE): tình hình mù khói xuyên biên giới, chỉ số ô nhiễm không khí

・Bộ Giáo dục Malaysia (KPM) và cơ quan giáo dục các bang: các biện pháp đóng cửa trường học do ô nhiễm không khí trong tháng 10/2026

・Hãng hàng không Firefly: thông tin hủy chuyến trên đường bay Subang–Seletar, công bố ngày 12/10/2026

・Bộ Lâm nghiệp Indonesia và Cơ quan Giảm nhẹ Thiên tai Quốc gia (BNPB): tình hình cháy rừng và đất than bùn, hoạt động chữa cháy, bảo vệ và cứu hộ động vật hoang dã

・Quỹ Quốc tế về Phúc lợi Động vật (IFAW): báo cáo ngày 18/9/2026 về tác động đối với động vật hoang dã

・Cơ quan y tế các nước: thông tin công bố về tác động đến sức khỏe